Tokajska Vinna Cesta

Tokajska Vinna Cesta

polecane wydarzenia
Wszystkie wizyty: 5473139
zmień rozmiar czcionki A A A

 

Odsłona I (czerwona)

Kościół pw. Chrystusa Pana Zbawiciela w Podgórzu – w średniowieczu istniał tu prawosławny monastyr pw. św. Spasa. Świątynię rozbudowano w XVII wieku, od 1924 roku obiekt pełni funkcję kościoła katolickiego. Kościół jest murowany, orientowany, złożony z prostokątnej nawy i węższego prezbiterium o ściętych skośnie narożnikach, ujętych w narożach lizenami. Na zewnątrz budynek jest ozdobiony gzymsem wieńczącym, a wokół nawy gzymsem z fryzem kostkowym. Wnętrze ozdabia polichromia o cechach klasycystycznych, obraz Wniebowstąpienia z okresu międzywojennego i XVIII-wieczny ołtarz. Obok świątyni znajduje się bizantyjsko-ruska murowana dzwonnica z początków XX wieku. Obiekt jest objęty ochroną od 1967 roku.

Kościół pw. Chrystusa Pana Zbawiciela w PodgórzuBizantyjsko-ruska dzwonnica w Podgórzu

Wieża obronna w Stołpiu jest jedną z najcenniejszych budowli tego typu we wschodniej Polsce. Powstanie kamiennej wieży datuje się na XII wiek. Została wzniesiona na planie czworoboku o wymiarach 6,9 na 5,7 m, wnętrze o kształcie cylindrycznym, przechodzącym na ostatniej kondygnacji w ośmiobok. Obiekt wykonano ze zlepieńców trzeciorzędowych i cegły palcówki. Wyróżniono w nim 5 kondygnacji, poprzedzielanych pierwotnie drewnianymi podestami. Dawniej wieżę otaczały umocnienia ziemno-drewniane.

Wieża w Stołpiu

Rezerwat Przyrody Stawska Góra – najstarszy z rezerwatów położonych na ziemi chełmskiej utworzony w 1956 roku. Zachowały się tutaj naturalne zbiorowiska roślinności stepowej z rzadkimi gatunkami roślin, m.in. dziewięćsiłem popłocholistnym.

Kościół parafialny w Czułczycach wraz z wyposażeniem wnętrza – jeden z najstarszych drewnianych kościołów na ziemi chełmskiej powstały w 1764 roku. Od 1945 r. pełni funkcję kaplicy cmentarnej. Jest to budowla konstrukcji zrębowej, oszalowana i wzmocniona lisicami, z nawą na planie kwadratu oraz kruchtą i zakrystią. Dach budynku jest dwuspadowy, kryty blachą (pierwotnie gontem), nad nawą wyższy z ażurową sygnaturką z cebulastym hełmem. Ołtarz główny oraz dwa ołtarze boczne pochodzą z 1777 roku. Umieszczono w nich obrazy pochodzące z przełomu XVIII-XIX wieku: Wszystkich Świętych, Matki Boskiej Chełmskiej, św. Antoniego, NMP Assunty, św. Tekli. Obok kościoła znajduje się dzwonnica z początku XIX wieku.

Zespół sakralny w Sawinie obejmuje: późnobarokowy kościół pw. Przemienienia Pańskiego, dzwonnicę-bramę, kostnicę i dawny szpital z XVIII wieku. Kościół wybudowany w latach 1731-1740 posiada wyposażenie późnobarokowym i rokokowym. Ołtarze ozdobiono obrazami i rzeźbami: ołtarz główny - obrazy Przemienienia i św. Antoniego Padewskiego, lewy ołtarz boczny – rzeźby dwóch biskupów św. Stanisława i św. Wojciecha; prawy ołtarz boczny – rzeźby aniołów oraz późnobarokowy obraz św. Anny Samotrzeć. W świątyni znajdują się: ambona i chrzcielnica z XVIII wieku, organy o charakterze późnobarokowym oraz rzeźby Chrystusa Zmartwychwstałego i dwóch aniołów. W zakrystii zachował się późnobarokowy kominek z XVIII wieku. Dzwonnica-brama jest współczesna kościołowi. Posiada dwie kondygnacje i bramę w przyziemiu, obecnie zamurowaną od południa. Kostnica pochodząca z XIX wieku usytuowana jest w północno-zachodnim narożniku cmentarza kościelnego. Styka się narożnikowo z budynkiem dawnego szpitala. Szpital położony jest na zewnątrz muru kościelnego. Obiekt parterowy, murowany z cegły, rozplanowany na rzucie wydłużonego prostokąta.

Sawin

Miejscowość gminna, leżąca nad rzeką Lepietuchą, na północ od Chełma przy drodze do Włodawy. W układzie urbanistycznym zachowany rynek. Do najciekawszych obiektów należą: zespół zabudowań kościoła parafialnego pw. Przemienienia Pańskiego, neogotycka kapliczka przydrożna z 1905 roku z figurą św. Jana Nepomucena oraz pozostałości cmentarza żydowskiego. Znajduje się tu: kamień Armii Krajowej, pomnik - czołg oraz miniskansen „Świat Staroci Józefa”.

 

Zbiornik „Niwa” w Sawinie. Zbiornik zasilany jest przez rzekę Lepietuchę, ma powierzchnię 52,8 ha. Znajduje się tu piaszczysta plaża oraz ścieżka pieszo-rowerowa wokół grobli o długości 5,9 km. Zbiornik retencyjny łączy funkcje rekreacyjne i użytkowe.

Rezerwat Przyrody „Bachus” znajduje się na terenie gminy Sawin i zajmuje 82,59 ha. Został utworzony w 1958 roku. Zachowały się tu wielogatunkowe lasy liściaste i mieszane z dębem bezszypułkowym. Charakterystyczną cechą jest występowanie bezodpływowych lejków krasowych, o powierzchni do kilkudziesięciu metrów kwadratowych i głębokości do 1 m. Na terenie rezerwatu występuje 14 gatunków roślin chronionych. W koronach drzew można spotkać gniazda orlika krzykliwego. Tereny te zamieszkuje również muchołówka mała i białoszyja. Występuje rzadki i chroniony chrząszcz - koziróg dębosz.

Ścieżka przyrodnicza „Bachus” jest zlokalizowana w północno-zachodniej części Chełmskiego Parku Krajobrazowego, przy rezerwacie „Bachus”. Ścieżka ma długość 4,5 km, opatrzona jest tablicami informacyjnymi i oznakowaniami kierunku. Można ją pokonać pieszo, konno lub rowerem. Trasa ścieżki umożliwia poznanie siedlisk leśnych z różnorodną fauną i florą: starodrzew sosnowo-dębowy, bory sosnowe i bory mieszane oraz grądy wysokie z dębem bezszypułkowym. Zamieszkują tu chronione gatunki nietoperzy oraz orlik krzykliwy i dzięcioł białogrzbiety. Nieopodal znajduje się duży głaz narzutowy „Kamień Powstańców” - pomnik przyrody nieożywionej.

Rezerwat Przyrody „Serniawy” znajduje się na terenie gminy Sawin i jest położony w otulinie Chełmskiego Parku Krajobrazowego. Powstał w 1965 roku, a przedmiotem jego ochrony są fragmenty łęgu olchowo-wiązowego i grądu niskiego pochodzenia naturalnego. Występują tu gatunki chronione: buławnik wielkokwiatowy, widłak wroniec, gnieźnik leśny, listera jajowata oraz, charakterystyczny dla rezerwatu, bluszcz pospolity.

Poleski Park Narodowy obejmuje zachowane naturalne fragmenty bagien i torfowisk, jeziora krasowe oraz naturalne kompleksy leśne z bogactwem flory i fauny, znajdujące się na Równinie Łęczyńsko-Włodawskiej. W miejscowości Karczunek usytuowana jest wieża widokowa, z której rozciąga się rozległy widok na Bagno Staw i rezerwat przyrody „Bagno Bubnów” (Bagno Staw i Bagno Bubnów należą do PPN – 1991 rezerwat, 1994 włączony do PPN).

Zespół parkowo-dworski w Chylinie ukształtował się na początku XX wieku, pałac został wzniesiony w 1904 roku przez rodzinę Olędzkich i jest otoczony przez park o powierzchni 3 ha. Obiekt jest budowlą dwukondygnacyjną, przy wejściu znajduje się portyk z czterema kolumnami toskańskimi, nad portykiem – obszerny taras z kamiennymi tralkami. W parku zachował się układ kompozycyjny, w tym aleja dojazdowa z plantów, częściowo aleja grabowa i jesionowa oraz kwatery otoczone starymi lipami. Obiekt wpisany do rejestru zabytków w 1982 roku. Od 2005 roku znajduje się w rękach prywatnych.

Kościół pw. św. Małgorzaty z dzwonnicą i cmentarzem kościelnym w Olchowcu – kościół wzniesiono w latach 1788-1791. Obiekt jest drewniany z wyposażeniem późnobarokowym. W ołtarzu głównym znajduje się obraz Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny z XVII wieku. W ołtarzach bocznych – cenne obrazy z XVIII wieku: św. Małgorzaty i św. Tekli oraz obraz Przemienienia Pańskiego z XIX wieku. Ponadto w kościele znajdują się: krucyfiks z drugiej połowy XVII wieku, barokowa ambona z XVIII wieku oraz chrzcielnica w formie czaszy wspartej na rzeźbionej postaci klęczącego anioła z XVIII wieku, w kruchcie – kamienna kropielnica z 1797 roku. Murowana dzwonnica powstała na początku XX wieku. Wyposażona w dwa dzwony z 1954 roku. Kościół wraz z dzwonnicą i cmentarzem przykościelnym zostały objęte wpisane do rejestru zabytków w 1956 roku.

Skansen w Siedliszczu powstał w 2003 roku i zajmuje teren o powierzchni 0,25 ha. Przeniesiono tu drewnianą plebanię z 1904 roku, drewnianą stodołę krytą strzechą z lat 20. XX wieku, wiejską studnię z żurawiem oraz kierat do napędzania tradycyjnych maszyn rolniczych. W jednej z izb skansenu odtworzono wnętrze biura z lat 50. XX wieku, ekspozycję socrealistyczną uzupełniono wystawą odbiorników radiowych, telewizyjnych, projektorów filmowych oraz emaliowanych tablic i szyldów z okresu PRL. W kolejnej sali prezentowane jest wnętrze typowej wiejskiej izby z regionu, z pełnym wyposażeniem – kuchnia z kapą, łóżko, kredens, stół oraz sprzęt codziennego użytku – z przełomu XIX i XX wieku. W sali kominkowej prezentowana jest stała ekspozycja etnograficzno-archeologiczna oraz czasowe wystawy. W zbiorach znajduje się około tysiąca muzealiów. Na dziedzińcu skansenu można zobaczyć macewy żydowskie.

Zbiornik Majdan Zahorodyński zajmuje powierzchnię 48,8 ha. Położony jest w Majdanie Zahorodyńskim, gmina Siedliszcze. Zbiornik pełni funkcję retencyjną i rekreacyjną. W pobliżu, na torfowiskach, występuje wiele rzadkich i chronionych gatunków ptaków, w tym: błotniaka łąkowego (wpisanego do Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt) oraz błotniaka stawowego, dziwonie, podróżniczka, rycyka, derkacza. Na łąkach w Majdanie Zahorodyńskim występuje również bocian czarny. Swoje stanowiska ma tu, kolejny zagrożony wyginięciem gatunek, żółw błotny. Na torfowiskach rośnie wiele gatunków roślin objętych ochroną prawną, m.in.: grążel żółty, grzybień biały, gniadosz królewski, goryczka wąskolistna i goździk pyszny.

Zespół pałacowo-parkowy w Kaniem – późnoklasycystyczny pałac Woronieckich wybudowany w 1848 roku. Zachował się częściowo kompleks zabudowań dworskich: spichlerz, stajnia, obora, czworak, rządcówka i kuchnia. Wyposażenie pałacu stanowią m.in. dwa kominki późnoklasycystyczne. W obiekcie funkcjonuje obecnie Dom Pomocy Społecznej. Pałac otacza park o powierzchni 9 ha z około 500 drzewami. W 1990 roku zespół pałacowo-parkowy w Kaniem wpisano do rejestru zabytków. Kanie jest miejscem urodzenia dominikanina Jacka Adama Woronieckiego. Znajduje się tu drewniany kościół pw. św. Piotra i Pawła (powstał w latach 1937-1938) z cudownym obrazem Matki Boskiej Kańskiej.

Pawłów

Dawne miasto, powstałe w XV wieku, prawa miejskie utraciło w 1867 roku. Głównym obiektem zabytkowym jest kościół parafialny pw. św. Jana Chrzciciela wybudowany w latach 1909-1912. Wyposażenie kościoła: drewniany ołtarz z figurą Matki Boskiej Różańcowej, pięć ołtarzy bocznych z obrazami: Matki Boskiej Częstochowskiej, św. Antoniego, MB z Dzieciątkiem i Ukrzyżowania. Na chórze znajdują się jedenstogłosowe organy z końca XVIII wieku. W Pawłowie znajduje się także organistówka z XIX wieku oraz kapliczka z rzeźbą św. Jana Nepomucena. Co roku w pierwszą niedzielę sierpnia w Pawłowie odbywa się „Jarmark Pawłowski – Ginące Zawody”. Impreza zorganizowana jest na wzór staropolskich jarmarków, prezentowane są ginące zawody: garncarstwo, bednarstwo, wikliniarstwo, plecionkarstwo i hafciarstwo. Przez Pawłowski Obszar Chronionego Krajobrazu wytyczono ścieżkę „Kotlina Pawłowa”. Ma ona około 6 km długości i została wyposażona w siedem tablic informacyjnych.

Izba Garncarska w Pawłowie została przygotowana w Gminnym Ośrodku Kultury w Pawłowie. Prezentowane są tu: wyroby wielu pokoleń garncarzy, ceramika wypalana na czerwono, glazurowana oraz siwaki. W Izbie znajdują się urządzenia i narzędzia do obróbki gliny oraz przedstawiony jest proces technologiczny wyrobu naczyń na kole garncarskim. Wystawę uzupełnia rekonstrukcja wnętrza izby garncarskiej z autentycznymi meblami, narzędziami garncarskimi oraz wyposaże­niem w podręczne sprzęty domowego użytku. W ośrodku są organizowane kursy garncarskie oraz pokazy i szkolenia.

Izba Bednarska została zorganizowana w Gminnym Ośrodku Kultury w Pawłowie. Znajdują się tu: drewniane beczki, wiadra, dzieże do wyrobu chleba, maselnice i inne naczynia przydatne w gospodarstwie domowym. Zaprezentowano wyroby wykonane współcześnie oraz według starych technologii. Zrekonstruowano także wnętrze typowej kuchni i komory z początku XX wieku.

Ośrodek bednarski „Pawłowianka” w Rejowcu Fabrycznym powstał w 1993 roku. Jest to prywatne przedsiębiorstwo państwa Zofii i Mariana Rzepeckich, kultywujących rodzinną tradycję wytwarzania produktów z dębiny, w tym beczek dębowych. W ofercie ośrodka: pokazy wybijania beczek dębowych, wystawa rzemiosła artystycznego i tradycyjnych, drewnianych naczyń gospodarstwa domowego. Na miejscu można nabyć wyroby rękodzielnicze potwierdzone certyfikatem rękodzieła ludowego (beczki, kufle, wiadra, cebry, maselnice, balie, dzieże).

Założenie dworsko-parkowe w Rejowcu Fabrycznym powstało pod koniec XIX wieku w dobrach Stajne. Oprócz dworu i parku krajobrazowego w skład zespołu wchodzą: czworaki, domy, piwnica i ogrodzenie. Od 1988 r. mieści się tu Miejski Ośrodek Kultury „Dworek”. Zachowane założenie parkowo-dworskie, o powierzchni 3,4 ha, posiada typowy dla siedzib ziemiańskich z przełomu XIX i XX wieku układ kompozycyjny: dojazd do dworu aleją świerkową kończy się przed gazonem, po bokach kwatery wypełnione drzewami owocowymi i parkowymi, gazon otoczony półkoliście drzewami i krzewami. Obiekt wpisany do rejestru zabytków w 1981 i 1995 roku.

Kompleks sportowo-rekreacyjny w Rejowcu Fabrycznym obejmuje nowoczesne obiekty sportowe z wypożyczalnią sprzętu sportowego, w tym: boiska wielofunkcyjne ze sztuczną nawierzchnią, pełnowymiarowe boisko trawiaste z tartanową areną lekkoatletyczną, korty tenisowe ze sztuczną nawierzchnią, pole do minigolfa, siłownia zewnętrzna, ścieżki zdrowia i place zabaw dla najmłodszych. W skład kompleksu wchodzą dwie strefy do ćwiczeń ogólnorozwojowych w parkach miejskich, górka zjazdowa dla sanek, trasy spacerowe, strefy wypoczynku i rekreacji, parking. Obiekty są sztucznie oświetlone, monitorowane i nagłośnione. W niewielkim oddaleniu od tego zwartego kompleksu sportowego znajduje się kompleks boisk „Orlik”.

Rejowiec

Miejscowość lokowana w 1547 roku z inicjatyw wybitnego polskiego pisarza Mikołaja Reja. Poza najcenniejszym zabytkiem, którym jest pałac Ossolińskich w Rejowcu, znajduje się tu: neogotycki kościół parafialny pw. św. Jozefata Biskupa Męczennika z 1906-1907 roku, greckokatolicka cerkiew pw. św. Michała Archanioła wybudowana około 1796 roku w stylu klasycystycznym, pomnik Mikołaja Reja, chata – skansen T.J. Grzesiaków, dom pracy twórczej Stanisława Miszczuka.

W Rejowcu zaczyna się, oznakowany na żółto, „Szlak Ariański”, długości około 64 km. Przybliża on tradycje innowiercze dawnej szlachty ziemi chełmskiej, pozwala poznać wiele zabytków architektury.

Kościół pw. św. Michała Archanioła w Rejowcu Pałac Ossolińskich w Rejowcu

Pałac Ossolińskich wraz z parkiem podworskim w Rejowcu – pałac klasycystyczny, wybudowany w pierwszej połowie XIX wieku. W bezpośrednim otoczeniu pałacu znajduje się dziewiętnastowieczny park angielski.

Rezerwat przyrody „Torfowisko Sobowice” chroni zachowane unikatowe, źródliskowe torfowiska kopułowe z charakterystyczną sekwencją osadów torfowo-węglanowych oraz mozaiki zbiorowisk roślinności torfowiskowej i ciepłolubnej z licznymi chronionymi i rzadkimi gatunkami flory i fauny, motyle: strzępotek edypus, czerwończyk nieparek, modraszek naustitous, modraszek telejus, modraszek alkon; ponadto: żółw błotny, derkacz i dubelt.

Odsłona I Szlaku Kredą Pisanego – po atrakcjach ziemi chełmskiej przecina się i łączy ze szlakami dziedzictwa kulturowego: „Szlakiem Historycznym”, „Szlakiem Pamiątek Kultury Żydowskiej” oraz „Szlakiem Kultury Wsi i Miasteczek”. Stwarza to możliwość rozszerzenia lub zmiany kierunku i przebiegu wycieczki. Na oznaczonym terenie Odsłony I przebiega również „Poleski Szlak Konny” oraz dwa szlaki wytyczone przez Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze: „Szlak Rezerwatów Przyrody” – zielony, „Szlak Ariański” – żółty.

W Odsłonie I na uwagę zasługują Pawłów oraz Rejowiec Fabryczny, gdzie znajdują się ośrodki tradycyjnych zawodów (bednarstwa i garncarstwa). Ponadto w miejscowości Bukowa, 15 km od Chełma, znajduje się Ośrodek Jeździecko-Hodowalny „Żurawiejka”. Zajmuje obszar około 50 ha i leży na terenie Chełmskiego Parku Krajobrazowego na styku z Sobiborskim Parkiem Krajobrazowym oraz Poleskim Parkiem Narodowym. Wszystkie konie z hodowli są użytkowane pod siodło i w zaprzęgu.

  • Odsłona I Czerwona do pobrania PDF
  • Odsłona I Czerwona wersja ukraińsko-angielska do pobrania PDF
  • Odsłona I Czerwona wersja słowacko-angielska do pobrania PDF